“Ouderen kunnen veel meer dan praten over vroeger, Edwin.” Joost van Hoof van Fontys is trots als projectleider van het project ‘Senioren in de Klas’, en nu het project is afgelopen beseft hij nog méér dan eerst de waarde van het koppelen van senioren en studenten.

“Er was een oudere vrouw, Liesbeth, die gehurkt op de grond zat omdat ze samen met de studenten aan het knutselen was. Dat beeld is echt op mijn netvlies blijven hangen.”

Ik mag Joost interviewen bij de afsluitende bijeenkomst van het project, samen met één van de andere kartrekkers van Fontys: Wilco Bosems. Maar eerst iets over het project zelf.

Leren in Eindhoven 2030: samen met senioren

“De Gemeente Eindhoven heeft een agenda opgesteld ‘Leren in Eindhoven 2030′, en daar konden we projectvoorstellen voor indienen. We hebben daar als Fontys de samenwerking gezocht met andere opleidingen, in dit geval Marc Zwamborn en Susan Metz van Summa die met een soortgelijk projectvoorstel bezig waren. En met zijn vieren hebben we dit project opgezet en uitgevoerd.” En wat viel je vooral op? “Wat ik positief vind aan deze samenwerking is dat de vooroordelen over de samenwerking tussen mbo, hbo en universiteit niet blijken te kloppen: ze kunnen erg goed samenwerken vanuit hun eigen kracht. Summa-studenten hebben praktijkkennis, Fontys zet theorie om in praktijk en bij de TU gaat het vooral om het conceptuele denken.” En blijkbaar leeft het project nu verder in de opzet van de opleidingen.

“Het best mogelijke resultaat is dat de aanpak met senioren werd verankerd in het curriculum. Andere Fontys-opleidingen keken jaloers, dus die willen het ook gaan doen. En nu wordt het onderdeel van het standaard curriculum van de minor, omdat het zo’n duidelijke meerwaarde heeft. Ik vind het positief dat als je geld krijgt van de gemeente, dat je het ook hebt verankerd als het potje leeg is.” En is het uniek? “Volgens mij wel. We hebben nu ook een artikel geschreven voor het blad Onderwijs en Gezondheidszorg, waarmee we dit delen met de rest van de gemeenschap. Er wordt op andere plekken wel gewerkt met simulatie-patiënten, maar dit is echt. Het werkt volgens mij zelfs als sociale motor, want senioren hebben onderling ook meer lol en zoeken elkaar op.” En zijn collega Wilco was ook erg tevreden.

Senioren in de klas: De praktijk

“Ik was een beetje het manusje van alles in het project, ik had dagelijkse leiding zeg maar. Een soort secretarisrol, om senioren en onderwijs bij elkaar te krijgen en evaluaties te verzamelen.” Wilco Bosems deed de praktische uitvoering van het project, maar is ook een verbindingspunt naar buiten: “Ik ben ook een ankerpunt voor docenten in het onderwijs die senioren willen gebruiken in de les. Ik ben een soort uitzendbureau voor senioren in het onderwijs haha.” En blijkbaar is het ook de moeite waard.

“Als buitenstaander denk je vaak ‘ze zetten de ouderen en jongeren gewoon bij elkaar’ maar je ziet dat het ook echt werkt, dat er iets gebeurt. Al die jaren verschil verdwijnen dan, maakt niet uit of ze nou aan het knutselen zijn of bezig met verliesverwerking. Als je mensen in hun kracht zet, maakt leeftijd niet uit.” En hoe zet je senioren dan in? “De rol van een senior hangt echt af van de les. De beddenworkshop heeft bijvoorbeeld als doel om te kijken naar alternatieve invalshoeken om om te gaan met kamers waar bedden in staan voor bedlegerige patiënten. Normaliter zijn deze kamers vrij functioneel, maar wij proberen studenten te stimuleren om er op beleving naar te kijken. Zodat iemand een echt ‘thuisgevoel’ kan krijgen. Dat was een spannende bijeenkomst, omdat sommige senioren een structuur of houvast wilden, maar de aard van de les was juist dat we dit niet wilden.” Een leerzaam project, net als het spiegelproject.

Mark Rutte in de spiegel

Joost had toevallig dezelfde dag premier Mark Rutte op bezoek, hij kreeg een deel van het zogenaamde health mirror (slimme spiegel) project te zien: “Twee studenten van Fontys EGT hadden een spiegel hadden gemaakt, waarin je een abstracte simulatie ziet van de persoon die ervoor staat. Camera’s vangen jouw beeld en in de spiegel zie je je bewegingen, op afstand kan bijvoorbeeld een fysiotherapeut dan zien of een oefening goed is gedaan. Zorg op afstand heet dat.” En wat is daar het voordeel van? “Een fysiotherapeut kan zo op afstand meerdere mensen begeleiden en advies geven. ” En wat leverde de sessie op? “Veel. De interactie tussen student en senior is erg natuurlijk, en dat is een meerwaarde die je niet krijgt in het normale onderwijs. Als je in een technisch opleiding voor de zorg iets ontwikkelt kom je vaak niet in contact met de eindgebruiker. Je kunt wel iets bedenken maar als de eindgebruiker het niet wil kun je weer opnieuw beginnen.” Joost is trots op het project merk ik, maar ook Wilco zag de meerwaarde.

“Ik geef les in de opleiding toegepaste gerontologie. Voor ons zijn ouderen vijftigplussers, maar het beeld dat mensen van senioren hebben is vaak dat van een hulpeloos iemand. Voor de beeldvorming is het goed dat we ‘frisse senioren’ erbij hebben betrokken, maar er komen ook cliché-beelden terug hoor: iemand wiens gehoorapparaat niet werkt of die moeilijk de trap op komt.” Zowel de gemakken als de ongemakken dus. En samen een realistisch beeld van de werkelijkheid van de senior, direct in de klas.

Lees meer over: Partners aan het woord