Het begon als een droom: verpleegkundigen en studenten die samen kennis over kwetsbare ouderen genereren en delen in een innoverend onderwijsontwerp. Summa-docenten Cindy Halman en Alex Keinemans ontwikkelden samen met het St. Anna Ziekenhuis en technologisch partner Acknowledge het keuzedeel Kwetsbare Ouderen. Alex en een aantal studenten delen hun ervaringen.

Het keuzedeel wordt dit schooljaar in de vorm van een SPOC aangeboden aan Verpleegkunde-studenten van Summa Zorg. SPOC staat voor Small Private Online Course, een digitale omgeving waarin deelnemers samen leren over de zorg voor ouderen die de regie over hun leven verliezen. Dit was tot nu toe een onderbelicht onderwerp binnen de opleiding. Het belangrijkste verschil met reguliere vormen van onderwijs is dat de studenten waar en wanneer ze willen van elkaar kunnen leren. Ze zijn dus niet meer gebonden aan een klaslokaal en gaan zelf op zoek naar kennis en ervaringen die ze met elkaar delen. De docent heeft hierin een coachende rol.

“De SPOC geeft studenten de mogelijkheid om al hun ervaringen en kennis over het actuele thema te delen. Het heeft meer impact doordat het gaat over eigen ervaringen. Als studenten onderdeel zijn van het produceren van onderwijs, dan ervaren ze meer eigenaarschap. De studenten zijn écht zelf aan het creëren.” – Alex Keinemans, docent Summa Zorg

Discussie over kennis

De studenten behandelen in de SPOC Kwetsbare Ouderen per periode van negen weken een van de VMS-thema’s (veiligheidsmanagementsysteem) die de grondslag vormen voor het keuzedeel. Het begint altijd met vijf weken discussie in een online omgeving. De studenten worden in deze omgeving begeleid door professionals van het St. Anna Ziekenhuis met kennis van het thema. Vanuit het ziekenhuis wordt ook eenmaal per periode een webinar of themabijeenkomst aangeboden. De deelnemers wisselen dagelijks kennis en ervaringen uit. Dat leverde in het begin nog wel wat uitdaging op. Studente Anouk Kox legt uit: “In het begin begreep niet iedereen wat de bedoeling was. Vaak waren toen steeds dezelfde mensen aan het discussiëren.” Gelukkig zijn de studenten nu een stuk actiever. In de laatste vier weken van de periode gaan de studenten aan de slag met het vastleggen van hetgeen ze hebben geleerd tijdens de discussies. “Je kunt op verschillende manieren een eindproduct maken, zoals een Klokhuisfilmpje, Wikipedia-pagina of infographic. Daar wordt dan door medestudenten feedback op gegeven”, vertelt Anouk. Dit eindproduct is onderdeel van de examinering van het keuzedeel. Docent Alex Keinemans legt uit: “Uiteindelijk kiezen de studenten één eindproduct uit om in te leveren als examenproduct. Doordat de studenten elkaar feedback geven beoordelen de docenten het werk pas tijdens de examinering.” 

SPOC

Interactief leren

Bij deze nieuwe vorm van onderwijs is social learning het uitgangspunt. De studenten leren met, door en van elkaar, waarbij de experts de kwaliteit en diepgang bewaken. Doordat ze op een professionele manier omgaan met alle problematieken die horen bij kwetsbare ouderen doen ze een hoop nuttige kennis op. Anouk: “Als ik kijk naar wat wij leren en wat studenten in de klas leren zit daar wel verschil in. Dit is veel interactiever, met filmpjes, foto’s en discussies. Ik vind het heel fijn om op deze manier te leren.” Studente Sophie van den Broek sluit zich daarbij aan: “Andere studenten krijgen maar één keer per week les in hun keuzedeel. Maar ik heb altijd geleerd dat je iets beter kan onthouden als je er iedere dag even mee bezig bent.” Om echt aan te sluiten bij de belevingswereld van de studenten vonden Cindy en Alex het heel belangrijk dat de SPOC aanvoelt als een soort Facebook. “Cindy en ik zijn heel enthousiast over de vrijheid die de studenten krijgen en de ruimte die we hierin geven. Het was best spannend om af te stappen van de reguliere manier van onderwijs geven. Maar de grote hoeveelheid doorleefde stof die de studenten zich nu eigen maken kun je niet wegzetten in tien lesweken van één uur”, vertelt Alex.

“Leren via de SPOC is echt je eigen verantwoordelijkheid. Je kijkt er bewust op en kiest er dan zelf voor om te leren.” – Sophie van den Broek, Verpleegkunde-student Summa Zorg

Kansen in de toekomst

Cindy en Alex verwachten dat in het toekomstig onderwijs een belangrijke rol is weggelegd voor dit soort SPOC’s. “Het was oorspronkelijk de bedoeling dat ook afgestudeerde verpleegkundigen gebruik zouden maken van dezelfde SPOC, als onderdeel van een bijscholingstraject. Verpleegkundigen kunnen vaak nog veel leren over het omgaan met kwetsbare ouderen. Het keuzedeel is bovendien certificeerbaar en is dus van waarde op de arbeidsmarkt. Het wordt een stuk spannender als er afgestudeerde verpleegkundigen mee gaan doen. Onze studenten zijn jong, vragen zich van alles af en zijn goed in het zoeken en vinden van de meest actuele kennis. Verpleegkundigen kunnen veel bestaande kennis en ervaringen inbrengen. Dit versterkt elkaar positief”, vertelt Alex. De studenten zien dit idee wel zitten. Anouk: “Het is interessant om de mening te horen van iemand die dagelijks in het ziekenhuis werkt. Je kunt dan nog meer ervaringsverhalen koppelen aan de theorie.” Alex beseft echter wel dat dit soort vormen van onderwijs veel inzet vragen van de deelnemers. “We wilden eerst kijken of de SPOC werkt en of we de studenten enthousiast konden krijgen. Nu dat lukt willen we graag door naar de volgende stap. Dit zou bijvoorbeeld ook prima werken met studenten van over het hele land of met verpleegkundigen van allerlei zorginstanties.”

“Voor ons was het heel spannend hoe de studenten met de SPOC om zouden gaan. Het is heel mooi om te zien dat ze het heel actief oppakken. Dat geeft heel veel plezier.” – Alex

Lees meer over: Permanente aansluiting onderwijs