In de afgelopen twee jaar gaf ik, Pieter Schendstok, leiding aan het project Samen Slim Zorgen Thuis, een publiek-private samenwerking van 52 partners uit het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven, de overheid en burgervertegenwoordigers. Binnen Samen Slim Zorgen Thuis werkt iedereen samen om de connectie tussen technologie, het onderwijs en de zorg te vormen. Ik deel graag mijn persoonlijke terugblik op de eerste twee jaren van een mooi en succesvol project.

Na twee jaar staan onze projectdoelstelling en het perspectief nog fier overeind: samen met onze partners in de Brainport-regio een toekomstgerichte opleiding opzetten en stagemogelijkheden bieden die duurzaam aansluiten bij de arbeidsmarkt voor dienstverleners in het zorgdomein. We bereiken dit door in te spelen op een toenemende behoefte van burgers en mantelzorgers aan producten en diensten om langer gezond, prettig en veilig thuis te blijven wonen en te werken met de mogelijkheden die e-health biedt. Dienstverlening die gericht is op langer thuis wonen speelt niet alleen binnen Zorg en Welzijn, maar ook binnen andere opleidingen van het Summa College.

Samenwerking op ieder terrein

Samen Slim Zorgen Thuis en wijkleerbedrijf Lokaal+ opereren op het snijvlak van sociale veerkracht, economie, ouderenbeleid, arbeidsmarkt en zorg en welzijn. Ieder beleidsterrein heeft zijn eigen kenmerken en regels. Samen Slim Zorgen Thuis streeft naar een integrale oplossing gericht op langer zelfstandig thuis wonen en jong en oud samen sterk. Op alle genoemde terreinen en bestuurlijke niveaus is actie nodig om onze uitvoeringsagenda te realiseren. Dit vraagt een bovenmatige tijdsinvestering van alle betrokken partners. Wat ook meespeelt is dat verkiezingen het landschap drastisch kunnen laten veranderen en de voortgang van ons project mede beïnvloeden, zoals bij de recente gemeenteraadsverkiezingen is gebeurd.

Mbo als motor

De discussie over hoe de toekomst van de zorg in Nederland eruitziet raakt de onderkant van de arbeidsmarkt in het zorgdomein. Binnen Samen Slim Zorgen Thuis hebben wij de rol van het mbo beschreven als dé motor voor maatschappelijke verandering en versnelling. Dit doen we door samen te werken aan oplossingen, zodat het mbo-onderwijs een leidende rol speelt in de innovaties en veranderingen die nu plaatsvinden in het zorgdomein. Maar we gaan ook het gesprek aan over de maatschappelijke en economische uitdagingen, zeker in een fase waarin het nog niet duidelijk is wie de nieuwe werkgevers zijn in de nieuwe markt. Die nieuwe arbeidsmarkt wordt nu zichtbaar.

Ontwikkelingen in de zorg

Met het ontstaan van de markt voor zorgdienstverlening is de driedeling in de zorg een feit. Er ontstaan nieuwe mogelijkheden om aan de ene kant de mantelzorgers en aan de andere kant de formele zorg te ontlasten. Door uit te gaan van de hulpvraag van de burger werken we aan een optimale dienstverlening. Deze markt voor dienstverlening voor de nieuwe oudere wordt door ING geschat op €14 miljard. De vernieuwing komt door onverenigbare dingen te combineren en ongelijksoortige entiteiten te verbinden in complexe samenwerkingen. Door bruggen te slaan tussen partijen komen we tot innovatieve oplossingen en de daarbij behorende financiering, zodat mbo niveau 2 en 3-studenten en herintreders weer een mooie toekomst tegemoet gaan. Deze maatschappelijke en economische vernieuwing is niet door het onderwijs alleen te dragen. Dit vraagt om nieuwe vormen van publiek-private samenwerkingen, netwerkinnovatie en projectleiderschap.

Wat hebben we geleerd?

Samen Slim Zorgen Thuis heeft de afgelopen twee jaar een hoop belangrijke leerpunten, inzichten en waardevolle kennis opgeleverd:

  • Veel ouderen hebben moeite met het gebruik van technologie in het algemeen en e-healthtoepassingen in het bijzonder. Niet omdat de technologie slecht is of niet werkt, maar simpelweg omdat de drempel om het te gebruiken te hoog is doordat handleidingen en instructies in voor hen onbegrijpelijke taal zijn opgesteld. Ditzelfde geldt ook voor heel veel onderwijsmethoden, die opgesteld zijn door hoogopgeleide schrijvers.
  • Om de uitrol van e-health te versnellen is het hebben van de juiste digitale en 21e-eeuwse vaardigheden van groot belang. Onze kracht is het versterken van de sociale veerkracht van ouderen door de inzet van studenten (jong en oud samen sterk). Wij ontwikkelen hierbij de vaardigheden bij jong en oud, zodat zij mee kunnen gaan in de digitale wereld en e-health-toepassingen in het dagelijkse leven kunnen gebruiken.
  • In onze wereld van technologische vooruitgang en intensieve digitalisering lijkt de focus te liggen op de technische vernieuwing en is er te weinig aandacht voor de bijbehorende sociale innovatie. Maar het gaat steeds meer over de vaardigheden die nodig zijn om erin mee te kunnen gaan. De kracht van het vernieuwen zit hem dan ook in het op een laagdrempelige manier betrekken van alle lagen van de bevolking, in het bijzonder praktisch opgeleiden.
  • Samen met meer dan 52 partners co-creëren we toekomstgerichte opleidingen. We zien dat de huiskamer van ouderen steeds meer het klaslokaal voor de student wordt. Daarom nodigen we senioren uit om onze studenten mee op te leiden en om met studenten en elkaar activiteiten te ondernemen. Zo krijgen studenten een heel nuttige plek in de maatschappij, dient het mbo-onderwijs als motor voor vernieuwing en blijven ouderen hun waardevolle rol in de samenleving houden. Het bieden van kansen en mogelijkheden: dat is waar het om gaat!
  • Het succes van het programma ligt in de gelijktijdige uitrol van het wijkleerbedrijf Lokaal+, dat gericht is op onderzoek naar langer thuis wonen en hoe dit vertaald wordt naar het onderwijs, het opzetten van impactmetingen, het investeren in de benodigde onderwijsinfrastructuur en het actief opbouwen van een lokaal ecosysteem rondom onderwijs in de wijk of woonplaats.

Samenwerking is de grote succesfactor

Uit ervaring weten wij nu dat het samenwerken aan oplossingen vaak een grillig verloop kent, verre van maakbaar is en meestal haaks staat op het vooraf ingediende activiteitenplan. Dit vormt een dilemma met de wens van de individuele deelnemers om precies te weten waar ze aan toe zijn. Uit analyse van de gestarte activiteiten en projecten blijkt dat er heel duidelijke stappen zijn te onderscheiden om te komen tot een succesvolle netwerksamenwerking. Het begint met het verkennen van de situatie en het bepalen welk probleem je oplost en in welke context je dit probleem wilt oplossen. Vanwege de samenwerking met partners is het belangrijk om je belangen en ambities te delen. De koers wordt immers samen bepaald. Nadat de richting van het project is vastgesteld geven we de oplossing vorm, vaak door klein te beginnen en zo te leren. Tot slot voer je hetgeen je hebt geleerd uit om zo te komen tot een duurzame oplossing en hierbij te kijken wat dit betekent voor de samenwerking.

Succes boek je niet alleen

Sinds de start van het project is de invloed van de nieuwe marktvraag, veranderde zorg en snelle technologische ontwikkeling een dagelijkse realiteit geworden. Snel en slagvaardig inspelen op deze veranderingen en zorgen dat het onderwijs hier permanent op blijft aansluiten vraagt om het dynamisch managen en samen met onze partners zoeken naar oplossingen die werken. Ook hebben wij geleerd dat de projecten en activiteiten binnen een netwerksamenwerking vragen om een andere projectaansturing. Op deze manier speel je actief in op een veranderende context. Het succes van onze werkwijze steunt op een aantal belangrijke pijlers:

  • Het projectteam zit bovenop de voortgang. Ze reageren snel en alert op de uitdagingen van de nieuwe projectfase(n), de verschillende snelheden en de ontwikkelingen per bouwsteen. Ze spelen bovendien actief in op nieuwe mogelijkheden en voortschrijdend inzicht.
  • Partners zijn en voelen zich actief betrokken bij de uitvoering. De inbreng van de partners is in lijn met de fasen van het project en de rol die een partner per fase speelt (opstart, ontwikkeling, validatie, evaluatie, implementatie en uitrol). Er zijn partners die cruciaal waren in de opstartfase, maar die een kleinere rol hebben in de uitrol en omgekeerd.
  • Met een ontwikkelingsgerichte aanpak en dynamisch leiderschap wordt actief ingespeeld op de complexiteit en faseringsfasen van de bouwstenen van het project. Hierbij wordt gestuurd op het gemeenschappelijke doel, de impact en het realiseren van tastbare resultaten.
  • We spelen flexibel in en sluiten aan op de veranderende marktvraag en de hieruit voortkomende arbeidsmarktvraagstukken met nieuwe samenwerkingsvormen (lokale projecten), nieuwe groeimodellen en een uitbreiding van de partners (inclusief cofinanciering).
  • De projectopbouw en sturing vindt plaats vanuit de bouwstenen. Er is een heldere focus op de probleemstelling en inbreng van de betrokken partner(s). Per bouwsteen worden concrete afspraken vertaald naar de korte, middellange en lange termijn.
  • Er is een focus op kwaliteit in plaats van op snelle groei. De vraag naar het openen van meerdere vestigingen van Lokaal+ oversteeg het beschikbare budget en de middelen. Met een duidelijke focus op het inhoudelijk sterk neerzetten van de vestigingen, de benodigde ondersteuning en verder uitwerken van de propositie wordt een sterke basis gelegd voor een verdere uitrol in projectjaren drie en vier.

Ik ben trots op wat we samen hebben bereikt. De doelstellingen zijn behaald en in veel gevallen zelfs overtroffen. Dit had niet gekund zonder de fantastische samenwerking met alle partners. Ik wil jullie enorm bedanken voor het vertrouwen dat jullie mij hebben gegeven als initiator, projectleider en aanjager. Ik heb genoten van de energie die is ontstaan in deze unieke samenwerking.

Pieter Schendstok

Lees meer over: Nieuws

Vier jaar Samen Slim Zorgen Thuis in beeld

Samen Slim Zorgen Thuis is een project van Summa Zorg dat werd uitgevoerd in de periode van juni 2016 tot juni 2020. Vier jaar en een hele hoop mooie samenwerkingen, nieuwe inzichten en bijzondere projecten verder maken we de balans op. Benieuwd naar een uitgebreid...

Ervaringen met online lesgeven bij het Summa College

De coronacrisis brengt veel nieuwe uitdagingen met zich mee. Zo ook in het onderwijs. Want hoe kun je nou goed lesgeven op afstand? Die vraag hebben de docenten van het Summa College zichzelf ook gevraagd. Dit zijn hun ervaringen! Hoewel het onderwijs op afstand...

DemenTalent in de school

DemenTalent wil mensen met dementie in hun kracht zetten door hun talent te benutten. Door hen in te zetten op vrijwilligerstaken die aansluiten bij hun talent houden ze verbinding met de maatschappij en voelen zij zich waardevol. Onze studenten in de Zorg- en...